Աբաջյանի տատիկը խոսում էր դանդաղ, բայց նրա յուրաքանչյուր բառը ծանր էր, ինչպես տարիների ցավը։ Երբ նա ասաց․ «Մեր տղաները չխնայեցին իրենց կյանքը, հիմա պաշտպանելու մեր հերթն է»։ Դա պարզապես մի նախադասություն չէր։ Դա մի ամբողջ սերնդի ապրած ճանապարհի, կորուստների, սպասումների ու չկատարված երազների ամփոփումն էր։
Ռոբերտ Աբաջյանը այն անուններից է, որը ժամանակի ընթացքում դարձավ ոչ միայն անձնական հիշողություն մի ընտանիքի համար, այլ ազգային արժանապատվության ու հերոսության խորհրդանիշ։ Նրա կյանքը կարճ էր, բայց իմաստով՝ ծանր ու ամբողջական։ Նա այն սերնդից էր, որը մեծացավ խաղաղության երազանքով, բայց հասունացավ պատերազմի իրականության մեջ։
Ռոբերտ Աբաջյանը ծառայում էր բանակում՝ Արցախի պաշտպանական դիրքերում։ Երբ սկսվեցին ապրիլյան մարտերը, նա կանգնեց իր դիրքում՝ գիտակցելով, որ սա սովորական ծառայության օր չէ։ Սա այն պահն էր, երբ որոշվում էր ոչ միայն տարածքի, այլ մարդկային արժանապատվության հարցը։
Մարտերը ծանր էին։ Թշնամին մեծ ուժերով էր հարձակվում։ Ռոբերտը և նրա ծառայակից ընկերները հայտնվել էին գրեթե անհավասար պայմաններում։ Սակայն հենց այդ իրավիճակում է բացահայտվում մարդու իրական էությունը։ Ռոբերտը չհետ քայլեց։ Նա մնաց դիրքում մինչև վերջ։
Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ երբ հակառակորդը մոտեցել էր դիրքին, Ռոբերտը, լինելով ծանր վիճակում, մինչև վերջին պահը շարունակել է դիմադրել։ Եվ երբ այլ ելք այլևս չի եղել, նա կատարել է այն քայլը, որը դարձավ հերոսության խորհրդանիշ։ Նա իրեն նետեց թշնամու վրա՝ պայթեցնելով ձեռքի նռնակը և խափանելով նրանց առաջխաղացումը։
Այդ վայրկյանը վճռորոշ էր։ Այդ գործողությունը փրկեց իր ընկերների կյանքը և թույլ չտվեց հակառակորդին ամբողջությամբ գրավել դիրքը։ Դա մի պահ էր, երբ մարդը գիտակցաբար ընտրում է սեփական կյանքը զոհաբերել՝ հանուն մյուսների։
Ռոբերտ Աբաջյանը զոհվեց ընդամենը 19 տարեկանում։ Նա չհասցրեց ապրել այն կյանքը, որի մասին երազում էր։ Չհասցրեց ընտանիք կազմել, մասնագիտություն ձեռք բերել, տեսնել խաղաղ տարիներ։ Բայց նա հասցրեց անել այն, ինչ քչերն են կարողանում՝ մնալ մարդ ու զինվոր մինչև վերջին շունչը։
Նրա զոհվելուց հետո Ռոբերտ Աբաջյանին շնորհվեց «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչումը՝ հետմահու։ Սակայն իրական գնահատականը միայն կոչումը չէ։ Իրական գնահատականը այն է, որ նրա անունը հիշվում է դպրոցներում, զորամասերում, ընտանիքներում։ Նրա մասին պատմում են երեխաներին ոչ որպես մահվան, այլ որպես կյանքի արժեքի օրինակ։
Ռոբերտի ընտանիքի համար նա միշտ մնաց նույն տղան՝ սիրող որդի, թոռ, եղբայր։ Նրա տատիկի հուզիչ խոսքերը տարիներ շարունակ հնչում են մարդկանց հիշողության մեջ՝ որպես ցավի ու ուժի համադրություն։ Այդ ընտանիքը կրել է անդառնալի կորուստ, բայց նաև հպարտություն՝ ծանր, լուռ, մարդկային։
Ռոբերտ Աբաջյանի հերոսությունը չի կարելի դիտել միայն ռազմական տեսանկյունից։ Դա բարոյական ընտրություն էր։ Նա կարող էր փորձել փրկվել, կարող էր հետ քաշվել, բայց նա ընտրեց մնալ։ Այդ ընտրությունը դարձավ օրինակ մի ամբողջ սերնդի համար։
Այսօր, երբ խոսվում է հայրենիքի պաշտպանության մասին, Ռոբերտի անունը հնչում է որպես հիշեցում՝ հայրենիքը պաշտպանում են ոչ թե բառերը, այլ մարդիկ։ Սովորական տղաներ, որոնք դժվար պահին դառնում են անսովոր ուժեղ։
Ռոբերտ Աբաջյանը հերոս էր ոչ այն պատճառով, որ զոհվեց, այլ այն պատճառով, որ գիտակցաբար ընտրեց զոհաբերությունը։ Նրա պատմությունը ցավոտ է, բայց նաև դաստիարակչական։ Այն սովորեցնում է պատասխանատվություն, համարձակություն և մարդկային արժանապատվություն։
Նրա կյանքը կարճ էր, բայց նրա անունը մնաց երկար։ Եվ քանի դեռ հիշում ենք Ռոբերտ Աբաջյանին, նա շարունակում է ապրել՝ մեր հիշողության, մեր պատմության և մեր խղճի մեջ։ Նրա պատմությունը մեզ հիշեցնում է, որ հերոսությունը միայն զենքի մեջ չէ։ Հերոսությունը կայանում է ամենօրյա ընտրություններում, որոնք մարդկանց տանում են ճիշտ ուղու վրա՝ նույնիսկ վտանգի առաջ կանգնած։ Ռոբերտը չցանկացավ միայն փրկել իրեն, նա ընտրեց ապահովել մյուսների անվտանգությունը, որպեսզի իր ընկերները տուն վերադառնան։
Երեխաները, որոնք կպատմվեն Ռոբերտի մասին, կսովորեն, որ հերոսությունը ոչ միայն մեծ և թանկարժեք գործողություններ անելն է, այլ նաև պարզապես ճշմարիտ ու արդար լինելը, պաշտպանել այն, ինչում հավատում ես։ Նրա անունը դարձել է օրինակ, որը ցույց է տալիս, որ ամեն մի կյանք, նույնիսկ եթե կարճ է, կարող է թողնել խոր հետք՝ երբ այն կապվում է մեծ արժեքների հետ։
Իր ընտանիքի համար Ռոբերտը միշտ կմնա թանկ զավակ, թոռ և եղբայր։ Հետմահու այդ ցավը չի մեղմացել, բայց այն վերածվել է հպարտության, այն ուժ է տալիս նրանց շարունակել ապրել և աշխատել այն նպատակների համար, որոնց համար Ռոբերտը պայքարեց։ Տատիկի ու մոր արցունքներն ու հուզմունքը չեն մոռացվել. դրանք դարձել են խորհրդանիշ, որը խոսում է զոհաբերության, սիրո և հայրենասիրության մասին։
Ռոբերտ Աբաջյանի պատմությունը մեզ ասում է, որ հերոսությունը ժամանակով սահմանափակված չէ։ Դա այն է, ինչ ապրում է ամեն մի հիշողության մեջ, շարունակում է ոգեշնչել և ձևավորում է մեր տեսանկյունը կյանքի, սխրանքի և մարդկային պատասխանատվության մասին։ Եվ քանի դեռ հիշում ենք նրան, Ռոբերտը կենդանի է՝ լռությամբ, օրինակով և հիշատակով, որը երբեք չի մոռացվի։